ბინის ე.წ. „გირავნობა“ -რომელიც სამართლებრივად უმეტეს შემთხვევაში წარმოადგენს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებას -საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე მაღალრისკიან გარიგებად ითვლება. მიუხედავად მისი გავრცელებული პრაქტიკისა, ასეთი გარიგება ხშირად სრულდება მძიმე ფინანსური და ქონებრივი დანაკარგებით.
რას ნიშნავს რეალურად ბინის „გირავნობა“?
საქართველოში დამკვიდრებულია პრაქტიკა, როდესაც პირი აგრძელებს ბინაში ცხოვრებას და სანაცვლოდ მეორე მხარეს გარკვეულ თანხას უხდის. ფართოდ გავრცელებული ტერმინი „გირავნობა“ ხშირად შეცდომაში შემყვანია.
იურიდიულად ეს არის სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია უძრავი ქონებით, ხოლო ხელშეკრულების ფორმა და შინაარსი განსაზღვრავს, ვინ და რა რისკის ქვეშ დგას.
ძირითადი რისკები „გირავნობის“ დროს
ასეთ გარიგებაში სერიოზული საფრთხეები ორივე მხარეს ემუქრება — როგორც ქონების მფლობელს, ისე თანხის გამსესხებელს.
1. საკუთრების დაკარგვის რეალური რისკი
თუ ხელშეკრულება გაფორმებულია ნასყიდობა-გამოსყიდვის უფლებით, ბინის მფლობელი ფორმალურად კარგავს საკუთრებას და მხოლოდ კეთილ ნებაზეა დამოკიდებული მისი უკან დაბრუნება. პრაქტიკაში ეს ხშირად სრულდება ბინის სრულ დაკარგვით.
2. გაცემული თანხის დაკარგვის საფრთხე
თუ ბინა უკვე დატვირთულია:
- ბანკის იპოთეკით;
- ყადაღით;
- სხვა კრედიტორის მოთხოვნით,
გამსესხებელი აღმოჩნდება ბოლო რიგში, რაც ქონების იძულებითი რეალიზაციის შემთხვევაში მნიშვნელოვნად ამცირებს თანხის დაბრუნების შანსს.
3. გამოსახლების სირთულე
ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბინიდან მოვალის გამოსახლება ხშირად მოითხოვს ხანგრძლივ და რთულ სასამართლო პროცესს, რომელიც შესაძლოა წლები გაგრძელდეს.
რატომ არის აუცილებელი ადვოკატის ჩართულობა?
ადვოკატი ამ პროცესში ასრულებს იურიდიული უსაფრთხოების ფილტრის როლს და იცავს თქვენს ინტერესებს ყველა კრიტიკულ ეტაპზე.
1. ქონების სამართლებრივი შემოწმება
ხელშეკრულების გაფორმებამდე ადვოკატი ამოწმებს საჯარო რეესტრის ამონაწერს და ადგენს:
- არის თუ არა ქონება დაყადაღებული;
- მიმდინარეობს თუ არა სასამართლო დავა;
- არსებობს თუ არა სხვა იპოთეკა ან მოთხოვნა;
- ვინ არიან თანამესაკუთრეები (რომელთა თანხმობის გარეშე გარიგება შეიძლება ბათილად იქნეს ცნობილი).
2. ხელშეკრულების სწორი ფორმირება
შაბლონური ხელშეკრულებები ხშირად ვერ იცავს მხარეთა ინტერესებს. ადვოკატი უზრუნველყოფს:
- ტერმინოლოგიურ სიზუსტეს — რომ „გირავნობა“ გაფორმდეს იპოთეკის სამართლებრივი ფორმით;
- პროცენტისა და საურავის კანონიერებას — ზედმეტად მაღალი პროცენტი შესაძლოა სასამართლომ ბათილად ცნოს;
- მხარეთა უფლებებისა და ვალდებულებების მკაფიო განსაზღვრას.
3. ნოტარიუსთან პროცესის კონტროლი
ადვოკატი ზრუნავს, რომ ხელშეკრულებაში ჩაიწეროს დაუყოვნებლივი აღსრულების პირობა, რაც ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში საშუალებას გაძლევთ:
- სასამართლოს გვერდის ავლით;
- პირდაპირ მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს.
ეს მნიშვნელოვნად ამცირებს დროსა და ხარჯებს.
ნოტარიუსი ≠ ადვოკატი
გავრცელებული შეცდომაა მოსაზრება, რომ ნოტარიუსი სრულად იცავს მხარეთა ინტერესებს.
ნოტარიუსი ნეიტრალური პირია, რომელიც მხოლოდ გარიგების კანონიერებას ამოწმებს.
ადვოკატი კი არის თქვენი ინტერესების დამცველი, რომელიც პირდაპირ გეტყვით ხელშეკრულების ყველა რისკზე.
იურიდიული მომსახურების ღირებულება არასოდეს შეედრება იმ ზარალს, რაც შესაძლოა არასწორად გაფორმებულმა ხელშეკრულებამ გამოიწვიოს.