მემკვიდრეობის ხანდაზმულობა | ვადები და პროცედურები

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი მკაცრად განსაზღვრავს მემკვიდრეობის მიღების წესსა და დროში შეზღუდულ ფარგლებს. თუ ეს ვადები უგულებელყოფილია, მემკვიდრეს უწევს რთული სასამართლო პროცესების გავლა საკუთარი უფლებების აღსადგენად.

1. მთავარი ვადა: 6 თვე

მემკვიდრეობის მისაღებად კანონით დადგენილია 6-თვიანი ვადა, რომელიც აითვლება სამკვიდროს გახსნის დღიდან (პირის გარდაცვალების მომენტიდან).

ამ დროის განმავლობაში მემკვიდრემ უნდა გამოხატოს ნება ქონების მიღებაზე ორიდან ერთ-ერთი გზით:

• სანოტარო წესით: განცხადების შეტანა ნებისმიერ ნოტარიუსთან.
• ფაქტობრივი დაუფლებით: ქონების რეალური ფლობა და მართვა (მაგალითად, ბინაში ცხოვრება, კომუნალური გადასახადების გადახდა, ქონების მოვლა-პატრონობა).

2. რა ხდება 6 თვის გასვლის შემდეგ? (ხანდაზმულობა)

თუ მემკვიდრემ 6 თვის ვადაში არც ნოტარიუსს მიმართა და არც ფაქტობრივად დაეუფლა ქონებას, ის ითვლება სამკვიდროზე უარის მთქმელად.

თუმცა, არსებობს გამონაკლისები, როდესაც ვადის აღდგენა შესაძლებელია:

1. სასამართლო წესით: თუ მემკვიდრე დაამტკიცებს, რომ ვადა საპატიო მიზეზით (ავადმყოფობა, ქვეყნიდან გასვლა და სხვა ფორსმაჟორული გარემოება) გაუშვა.
2. სხვა მემკვიდრეების თანხმობით: თუ დანარჩენი მემკვიდრეები, რომლებმაც დროულად მიიღეს სამკვიდრო, წერილობით დაადასტურებენ თანხმობას დაგვიანებული მემკვიდრის მიერ წილის მიღებაზე.

3. ფაქტობრივი დაუფლება – ყველაზე ხშირი დავის საგანი

ხშირად მემკვიდრეები თვლიან, რომ რადგან გარდაცვლილთან ერთად ცხოვრობდნენ, ქონება მათია. სამართლებრივად, ეს არის “ფაქტობრივი დაუფლება”. თუმცა, თუ ქონება საჯარო რეესტრში კვლავ გარდაცვლილის სახელზეა, მისი გაყიდვა ან სხვაგვარი განკარგვა შეუძლებელი იქნება მანამ, სანამ ნოტარიუსი არ გასცემს სამკვიდრო მოწმობას.

4. მემკვიდრეობის მიღებაზე უარის თქმის ვადა

მემკვიდრეს აქვს უფლება უარი თქვას სამკვიდროზე (განსაკუთრებით მაშინ, თუ გარდაცვლილს დიდი ვალები ჰქონდა). უარის თქმაც უნდა მოხდეს 6 თვის ვადაში. მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ თუ მემკვიდრეობის ნაწილზე ამბობთ უარს, ეს ნიშნავს უარს მთლიან სამკვიდროზე.

5. სამკვიდრო მოწმობის გაცემის პროცედურა

6-თვიანი ვადის გასვლის შემდეგ, ნოტარიუსი ამოწმებს ყველა წარდგენილ დოკუმენტს და გასცემს სამკვიდრო მოწმობას. ამ დოკუმენტის საფუძველზე ხდება საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

რჩევა იურისტისგან: მაშინაც კი, თუ ქონებას ფაქტობრივად ფლობთ, რეკომენდებულია პირველივე თვეებში მიმართოთ ნოტარიუსს განცხადებით. ეს დაგაზღვევთ სამომავლო სამართლებრივი გართულებებისგან და მეზობლებთან თუ ნათესავებთან შესაძლო დავებისგან.

გაქვთ კითხვები მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით? ჩვენი გუნდი დაგეხმარებათ სამკვიდრო საქმის წარმოებაში, ვადების აღდგენასა და სასამართლოში ინტერესების დაცვაში.