სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ეფექტური მექანიზმი სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებებია. ხშირად მოქალაქეები და ბიზნეს სუბიექტები აწყდებიან პრობლემას, როდესაც მათ საკუთრებაში არსებულ უძრავ თუ მოძრავ ქონებაზე რეგისტრირდება ყადაღა ან განკარგვის აკრძალვა.
ამ სტატიაში განვიხილავთ, რა განსხვავებაა მათ შორის და რა სამართლებრივი გზები არსებობს უფლებების დასაცავად.
1. რა არის ყადაღა?
ყადაღა არის სამართლებრივი შეზღუდვა, რომელიც გულისხმობს ქონების განკარგვის (გაყიდვა, ჩუქება, დაგირავება) აკრძალვას. მისი მიზანია, უზრუნველყოს სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება.
- ვინ ადებს ყადაღას? ყადაღა შეიძლება დაიდოს სასამართლოს განჩინების საფუძველზე, სააღსრულებო ბიუროს მიერ ან საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილებით.
- რას ეხება? ყადაღა შეიძლება დაედოს როგორც უძრავ ქონებას (ბინა, მიწა), ისე მოძრავ ნივთებსა და საბანკო ანგარიშებს.
2. განკარგვის აკრძალვა (სარეგისტრაციო აკრძალვა)
განკარგვის აკრძალვა უფრო ხშირად გამოიყენება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლებების მიმართ. ეს არის ჩანაწერი, რომელიც მესამე პირებს ატყობინებს, რომ მოცემულ ქონებაზე არსებობს დავა და მისი გასხვისება კანონით შეზღუდულია.
3. ძირითადი საფუძვლები
ყადაღისა და აკრძალვის გამოყენების ყველაზე ხშირი შემთხვევებია:
- სახელშეკრულებო დავები: როდესაც მხარე ითხოვს თანხის ამოღებას და არსებობს საფრთხე, რომ მოპასუხე ქონებას გადამალავს.
- საგადასახადო დავალიანება: სახელმწიფო უზრუნველყოფს ბიუჯეტის წინაშე არსებული ვალდებულებების შესრულებას.
- საოჯახო დავები: ქონების გაყოფის პროცესში, ერთ-ერთი მეუღლის მიერ საერთო ქონების გასხვისების თავიდან ასაცილებლად.
4. როგორ მოვიქცეთ, თუ თქვენს ქონებას ყადაღა დაედო?
ყადაღის არსებობა არ ნიშნავს, რომ თქვენ ქონებაზე საკუთრების უფლება დაკარგეთ, თუმცა თქვენი მოქმედების თავისუფლება შეზღუდულია. ასეთ დროს მნიშვნელოვანია:
- საფუძვლის გარკვევა: ამოიღეთ ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ან მიმართეთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს ინფორმაციისთვის.
- გასაჩივრება: თუ მიგაჩნიათ, რომ ყადაღა უკანონოდ ან არაპროპორციულად არის გამოყენებული, გაქვთ მისი გასაჩივრების უფლება კანონით დადგენილ ვადებში.
- უზრუნველყოფის შეცვლა: შესაძლებელია სასამართლოს შუამდგომლობით მიმართოთ ერთი ნივთის ყადაღის სხვა, თანაზომადი ღირებულების ქონებით შეცვლის თაობაზე.